HSP en HB zijn eigenschappen, die dicht bij elkaar liggen. 87% Van de hoogbegaafden is ook HSP, we mogen concluderen dat HSP en HB nauw met elkaar verbonden zijn (Van Hoof, veerkrachtigophetwerk.be). Het is dan ook niet gek als je er eerst achter komt dat je hoogsensitief bent en vervolgens pas jaren later dat je hoogbegaafd bent. De meeste mensen hebben bij hoogbegaafdheid het beeld van een zeer intelligent persoon, die uitblinkt in bijvoorbeeld wiskunde of natuurkunde. Mocht jij dan in jouw schoolcarrière uitgevallen zijn op de HAVO, dan denk je niet aan hoogbegaafdheid. Maar het snel dingen doorzien en verbinden met eerdere kennis, mensen goed kunnen lezen, jouw kritische blik, groot gevoel voor rechtvaardigheid en gevoel van anders zijn, zijn eerder de redenen geweest dat jij vroegtijdig de school verliet.
De definitie van hoogbegaafdheid
En mooie definitie van HB vind ik bij het Delphi model van Maud Kooijman-van Thiel (2008) Een hoogbegaafde is een snelle en slimme denker, die complexe zaken aankan. Autonoom, nieuwsgierig en gedreven van aard. Een sensitief en emotioneel mens. Intens levend. Hij of zij schept plezier in creëren. (Kooijman-van Thiel, 2008 uit Klaaysen,2019 )
In deze omschrijving zie je de meeste elementen terug uit de persoonlijkheidstheorie van overexcitabilities van Dabrowski (1902-1980). Overexitability vertaal je als een hoger dan normale responsiviteit op bepaalde stimuli (Van Hoof, 2016, blz 118). Als je hoog scoort op meerdere overexitabilities is de kans groot dat je kenmerken van hoogbegaafdheid vertoont, daarnaast hoe hoger je score, hoe meer ze jou een intense beleving in het leven geven (Klaaysen, 2019, blz 80).
Zintuigelijke overexitability : zijn over het algemeen hooggevoelig voor sensorische prikkels (visueel, auditief, tactiel, smaak). Psychomotorische overexitability : hebben veel energie, zijn nieuwsgierig, kunnen moeilijk stilzitten, willen voortdurend van omgeving veranderen en zijn over het algemeen onrustig. Emotionele overexitability : gevoelige personen die emoties intens ervaren, zich empathisch opstellen en nood hebben aan exclusieve relaties. Overexitability van verbeeldingskracht : dagdromers, hebben een rijke fantasiewereld en zijn vaak creatief. Intellectuele overexitability : blinken uit in analyseren en synthetiseren, stellen gerichte vragen en houden van leren om te leren.
Het cognitief en zijnsluikmodel van Tessa Kieboom (2015) sluit bij bovenstaande theorieën aan en geeft duidelijk weer welke kenmerken er bij hoogbegaafden uitspringen. Deze twee luiken zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Het luik DENKEN waarin intelligentie (IQ) , creativiteit en motivatie valt resulteert bij een hoogbegaafde in leerhonger.
Het luik ZIJN waarin rechtvaardigheidsgevoel, gevoeligheid , kritische instelling en de lat hoog leggen vallen resulteert in het gevoel ANDERS te zijn.
Het cognitief en zijnsluikmodel van Kieboom (Kieboom, 2015, blz 24)
Het verschil tussen hoogsensitief en hoogbegaafd?
Een van de kenmerken die bij een hoogbegaafd persoon aanwezig is, maar niet persé bij een hoogsensitief persoon is snelheid (in denken en doen). Zo kijk je liever youtube video’s op 1,5 of 2 keer de snelheid, omdat het anders te langzaam gaat voor jouw brein, vang je nog net even dat glas op voordat het kapot op de grond klettert en ben je de spreker al voor, omdat dat je het antwoord al weet. Daarnaast is de beleving vaak nog 10 x intenser dan bij een persoon die alleen hoogsensitief is. Wil je meer weten over hoogbegaafdheid en recent onderzoek op dit gebied? neem dan eens een kijkje op de website van Exentra – Onderzoek, begeleiding en ondersteuning van hoogbegaafde mensen
Wil je een keer samen onderzoeken of je de kenmerken van hoogbegaafdheid bezit, stuur mij dan een bericht via het contactformulier op de website.